Gediplomeerd bommengooier in de Eindhovense raad?

GastColumnist: Paul Verhaegh


Evert (‘Eef’) van den Berg, voormalig PSP-lid en anno 2010 nummer 3 op de lijst van het Ouderen Appel Eindhoven nam in de jaren 70 in Jemen deel aan een opleiding voor terroristen. Zijn pacifistisch socialisme hinderde hem ook al niet om wapens in huis te hebben en die te gebruiken tegen mede-PSP’ers.

Hoe ouder een mens wordt, hoe meer verleden hij of zij heeft, daaraan ontkomt niemand. Maar sommigen hebben een opwindender verleden dan anderen, dat weten we ook allemaal. Een opmerkelijk voorbeeld van een tot de verbeelding sprekend verleden vinden we tijdens deze raadsverkiezingen op plaats 3 van de lijst van het Ouderen Appel Eindhoven, Evert van den Berg. In het boek ‘n Hollandse stadsguerrilla. Terugblik op de Rode Jeugd’ van Frans Dekkers en Daan Dijksman, is zelfs een apart hoofdstuk gewijd aan Evert van den Berg.

Van den Berg werd in 1950 geboren in Eindhoven en vertrok begin jaren 70 naar Breda, waar hij aan de Sociale Academie ging studeren. Hij ontpopte zich al snel als activist en schopte het daardoor tot secretaris van de Rode Jeugd, afdeling Breda. Tot zijn strijdmakkers behoorden Lucien van Hoesel en Henk Wubben, ook al twee bekende namen uit die tijd.

In 1976 ging hij samen met een paar andere mensen uit de wereld van de Rode Jeugd en de Rode Hulp (een organisatie die de Duitse Rote Armee Fraction ondersteunde) naar Jemen, alwaar hij onderricht kreeg in een trainingskamp van de PFLP (Popular Front for the Liberation of Palestine) dat terroristen opleidde. Hij leerde er schieten, omgaan met explosieven en andere strijdtechnieken. Medecursisten waren onder meer Lidwien Janssen, een Nederlandse vrouw die later op het Israëlische vliegveld Lod wordt gearresteerd bij een poging tot het plegen van een aanslag, en Sam Pormes, later lid van de Eerste Kamer voor Groen Links. Overigens ontkent Sam Pormes tot op de dag van vandaag dat hij een dergelijk trainingskamp heeft bezocht, maar uit een intern onderzoek van Groen Links naar Sam Pormes van enige jaren terug blijkt dat er twee deelnemers van toen zijn die hem zonder aarzeling aanwezen als een mededeelnemer. Een van die twee getuigen uit dat onderzoek is Evert van den Berg.

In de jaren 80 werd Van den Berg lid van de Eindhovense raad voor de Pacifistisch-Socialistische Partij (PSP), waarvan hij in 1976 lid was geworden. Een opmerkelijk keuze, want Van den Berg stond al vanaf het begin van zijn politieke carrière bekend als een aanhanger van het idee dat geweld acceptabel is als politiek strijdmiddel. Hij citeerde graag Karl Marx die ooit zei dat ‘geweld de vroedvrouw is van iedere maatschappij, die zwanger gaat van een andere.’

Dat gebruik van geweld ging Van den Berg ook bij interne geschillen niet uit de weg. Tijdens zijn PSP tijd, in de jaren 80, ontstond er voor het huis van Van den Berg en zijn vriendin, Marjanne Stas, een gevecht met een paar andere leden van de PSP waarbij Van den Berg, die volgens zijn opponenten in kennelijke staat verkeerde, eerst met een stiletto probeerde te steken en, toen dat niet lukte omdat het doelwit met een kachelpook afweerde, binnen een pistool pakte en daarmee dreigde.

Het was niet de eerste keer dat Van den Berg over een wapen beschikte. Al eerder, in de nasleep van het proces in Israël tegen Lidwien Janssen, was er bij een huiszoeking bij Van den Berg door de Nederlandse politie een geweer gevonden en in beslag genomen.

In het interview met de schrijvers van het boek over de Rode Jeugd, eind jaren 80, zei hij weer wel dat hij het geweld heeft afgezworen en in de loop van de jaren een democraat is geworden. Tegelijkertijd gaf hij toe nog steeds ‘na te genieten van dat gevoel in zijn hand van een koele klinker, de zoveelste steen die hij al demonstrerend richting politieruiter lanceerde.’ Het pacifisme zegt hem niet zoveel, zo noteerden Dekkers en Dijksman in hun boek, maar Van den Berg zegt het ‘als PSP’er wel te respecteren’. Wat dat ‘respecteren’ dan concreet inhoudt wordt niet duidelijk in het boek. Evenmin wordt duidelijk of Van den Berg op dat moment nog steeds over wapens beschikt.

Je vraag je af wat Van den Berg bij het Ouderen Appel Eindhoven (OAE), waar hij bij de verkiezingen van 2006 al actief was, te zoeken heeft. Het OAE is toch bepaald geen revolutionaire club, maar trekt eerder mensen met een achtergrond binnen de gevestigde orde aan zoals bijvoorbeeld Jet Nijpels en Theo den Ouden, die beiden uit de Eindhovense VVD afkomstig waren. Zou het de leeftijd van Van den Berg zijn? Hij wordt in november van dit jaar 60 jaar. Maar misschien is de reden van profanere aard. Van den Berg runt al sinds 2001 (tot vorig jaar samen met zijn inmiddels overleden vriendin Marjanne Stas) een bureautje voor advies en training gericht op de non-profit sector onder de naam Florian v.o.f. Dit bureau kreeg de afgelopen raadsperiode opdrachten van de gemeente voor onder meer het organiseren van voorlichting over valpreventie bij ouderen. Als dat de doelgroep is, dan het OAE ook de logische ingang bij de politiek.

Het doet me denken aan het volgende citaat van Lucien van Hoesel uit het boek van Dekkers en Dijksman: ‘Eind 1976 ben ik er uitgestapt (uit ‘de beweging’ – PV). Ik had het idee: het is afgelopen, mislukt. (….) Want ik had geen opleiding ooit afgemaakt, daar had ik geen tijd voor gehad. Ik had dus ook geen beroep. Ik liep achter en voelde me in die zin ook wel verneukt. Ik keek naar allerlei mensen die binnen links actief waren geweest en inmiddels gekleed in maatkostuums leidinggevende functies waren gaan bekleden.’

Dat gevoel zal bij Van den Berg ook wel zijn gaan spelen, denk ik. Een net kostuum heeft Van den Berg in ieder geval al, dat bewijst de foto hierboven. Woensdagavond 3 maart weten we of daar ook nog een zetel bijkomt.

Paul Verhaegh

2 maart 2010